Iñaki Zabaleta Urkiola

Iñaki Zabaleta Urkiola, Leitzan ( Nafarroa) jaio zen 1952 eko otsailaren 9an. Bere bizitzan zehar, ikasketa ugari burutu ditu, izan ere, informazio zientzietan doktorea da (1989an bukatu zuen karrera hau), baina arinago, Automatismo-aren ingenieritza egin zuen Mondragon-eko unibertsitate politeknikoan (1969-1971 bitartean). Beranduago, New Yorkeko City University-n irrati-telebistako zuzendaritzan masterra lortu zuen. Egun, EHUko kazetaritzako irakasle da eta arlo horretako ikerlan asko egin ditu gaztelaniaz, ingelesez eta batez ere, euskaraz.
Prentsan, irratian eta telebistan ekintza ugaritan parte hartu du:

-Munduan: Paz y Desarrollo aldizkariko zuzendaria
-Eurokom aldizkariaren koordinatzailea
-Euskaldunon Egunkariako bultzatzaile eta fundatzaileetako bat
-Euskal Herriari buruzko erreportaietan gidoilari eta zuzendaria
-Euskal telebistako asteburuetako albisteen zuzendaria
-Kontu Kontari egunkari Nafarrean, idazle eta koordinatzailea
- …

Iñaki, Euskaren aldeko aldeztaile amorratua da, horregatik, euskal komunikabide eta gizarte-erakunde askoren sorreran bultzatzaile edo jarduera ezberdinetan partaide izan da, adibidez: AEK, Euskal herrian Euskaraz, Egin, ETB, Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua, Euskararen Unibertsoa … Zabaleta, hain aldeztailea da, non 1979eko abenduaren 24an Jesus Malon-en (garai horretako Nafarroako kultura diputatua) langelan hertsitu ziren, Iñaki eta beste bederatzi pertsona, Euskaren aldeko protesta bat eginez! Azkenean, poliziak atxilotu zituen, egun pare batzuetarako. Kasu horren epaiketa 1981eko ekainaren 23an izan zen, Pamplonan. Idazle Nafarra garai horretako 20.000 pezeta ordaindu behar izan zituen. Egun, kasua gordeta dago.

Zabaleta, idazle denetik sari ugari lortu ditu, horra hor:
-1978an, Xalbador saria lortu zuen, “Oh, Euzkadi” egunkarian partaidetza lanengatik
-1985an, Xalbador saria errepikatu zuen, baina honetan, “110.streeteko geltokia” liburuarekin
-1986 eta 1987. Ignacio Aldekoa saria lortu zuen, “Carolyn Meyer, dantzria” liburuarekin



Iñaki Zabaletak idatzitako liburuak honela sailka ditzakegu:
Narrazioaren arloan:
-110. Street-eko geltokia (1986, Susa)
-Carolyn Meyer Dantzaria (1986, Arabako Foru Aldundia)
Poesiaren arloan:
-Bertsoaren ezpata (1978, Elkar)
-Eskuaren fereka (1981, Hordago).
Saiakera:
-Wihelm Von Humboldt: hezkuntza eta hizkuntza (2005, Jakin).


Gaia

Euskaldun batek, Joseba, New Yorken izango dituen arazoak kontatuko dira. Joseba, poliziengandik ihesi eta New Yorkeko hotel batean (New Harlem) bizi egingo da. Modu bitxigarri batean, emakume bat ezagutu egingo du: Angie. Elkarrekin bizipen, onak, ez hain onak eta bitxiak biziko dituzte. Catherine, Josebaren nagusia, historian zehar garrantzia izango du.

Laburpena

Joseba, euskalduna da, poliziengandik ihesi egin ondoren, New York.eko kafetegi batean egiten du lan, gosariak prestatzen. Catherine , bere nagusia, pakete batzuk garraia zedin behartu zion, bestela emigrazioko zerbitzuetara dei egingo zuen, Josebak ez baitzituelako legaltasunezko paperik. 110. Streeteko geltokia leku berezia bilakatzen da euskaldunarentzat. Izan ere, bertan dagoen publizitateko kartel baten ondorioz, Angie ezagutuko du. Angie, New yorkeko emakume bat da, publizitatean lizentziatua dagoena. Elkarren lagunak egingo dira, baina momentu batean, bere istorioa bukatu egingo da, Joseba kale erdian hiltzen baitutelako.



Iritzi kritikoa

Liburua, egia esateko, ez zait asko gustatu, baina onartu beharra dago liburua primeran idatzita dagoela, ulerterraza dela eta istorioa oso argi kontatzen duela hasieratik bukaera-arte.
Liburuaren argumentua nahiko ona da, baina, amaiera-arte ez da zerbait interesgarririk gertatzen. Batzuetan, gertatu beharrekoa oso susmagarria da irakurlearentzat. Hasieran, zerbait interesgarriagoa kontatzea beharrezkoa izango litzateke.

Formaren aldetik, ez dut inolako konplikaziorik izan. Oso argia baita hasieratik. Esan beharrekoa da, bitxia iruditu zaidala, bi pertsonaien kontaketak paraleloan egoteak. Hiztegia, nahiko erraza da, nahiz eta batzuetan beste hizkuntzetako hitzak tartekatu arren.
Kokapenaren aldetik, bi leku agertzen dira, obrarentzat garrantzi handia izan dutenak: New York eta 110.streeteko geltokia. New York leku bitxia, ezezaguna baina aldi berean interesgarria da, zerbait berezia duena. 110. Streeteko geltokia, gertaeren oinarria da.

Lehen aipatu dudan moduan, liburua ez da nire gustukoa izan. Pertsonaiak bereziak izan arren, ez didate askorik gustatu. Beharbada, arinago elkartu baziren, amodiozko istorio politagoa biziko luketen. Bukaera, hori bai, nire gustukoa izan da, Joseba hil arren. Nire ustez, istorio hau horrela bukatu beharko zelako.

Bat baino ez...

“... Orduan korrika hasi zen, tximista bezain arin. Ez nukeen harrapatuko harrapatu nahi izan banu ere...”

-Lasaitu zaitez Nerea, eta konta iezadazu astiroago gertatutakoa gau hartan...

-Saturday diskotekara sartu ginen, lagunak eta ni, gau berezi bat izateko esperantzarekin, oso ondo zihoan gaua... dantza egiten genuen bitartean, bost mutil ezagutu genituen, Asier, Mikel, Aritz, Aitor eta Beñat, oso jatorrak ziruditen...

- Oso ondo zoaz, lasai, badakit zure egoera ez dela erreza, milaka emakume badaude zoritxarrez zure egoeran gaur egun... – esan zion ertzainak

- Mutilekin kalera atera ginen, haize freskoaren bila, diskoteka barruan bero handia egiten baizuelako... beste diskoteka batera joatea proposatu zuten mutilak, guk diskoteka hori ez genuen ezagutzen... baina hara abiatu ginen...

-Eta, diskoteka berri horretan zer gertatu zen Nerea?

- Diskoteka hori ez genuen inoiz ezagutu...hiriko zentrutik oso urrun zegoen zelai handi batera eraman gintuzten...

-Jarraitu mesedez... eta lasai egon...

-Zelai hori bustita zegoen, eta hutsik zeuden kristalezko botilaz beterik...
lurrera bota ninduten Asier eta Mikelen artean... eta prakak jeisteko agindua ere eman zidaten, nik ezetz esan nien, eta mesedez bakean uzteko oihua eman nien... txarrago izan zen... Bortxatu ninduten, Asier bakarrik ez, Mikel ere bortxatu ninduan... Negarrez nengoen, non puta seme horiek jotzen hasi ziren...

Nerea negar bizian hasi zen komisarian... Bere kasua zeraman ertzaina Gorka deitzen zen. Gorka halako istoriak egunero entzuten zituen, baina ez zuen horren ohitura hartzen, Gorka istorio hunkigarri hauek entzutean oso
urduri jartzen zen, hotzikarak izaten zituen... baina bere lana zen.

-Nerea, oso ondo egin duzu hau guztia kontatzen, baina datu gehiago behar ditut kasu hau ikertzeko...

-Ongi da, jarraituko dut... Zurratu eta gero, anbulantzia baten sirena entzun eta, Asier, korrika hasi zen, tximista bezain arin. Ez nukeen harrapatuko harrapatu nahi izan banu ere... egia esanda puta seme hori harrapatzeko gogorik ez neukan, nire lagunak laguntzeko gogoa neukan... baina berandu iritsi nintzen, Irati hilda zegoen, bihotzean aizto bat iltzatuta zeukan...

- Nerea, nor izan zen Iratiren hiltzailea?
- Ez dut inoiz jakin eta askotan saiatu naiz hori jakiten, bihozkada bat izan dut hasieratik...Beñat izan zela. Baina hori ezin izango dut inoiz ziurtatu, Beñat ere hilda baitagoelako!

- Beñat ere hilda dagoela esan duzu?

-Bai, Beñat ere hilda dago... Irati hil ondoren, bere etxera abiatu zen... Zumalakarregi kalea ibili eta Zubiaurre kaleko zebra gurutxea gurutxatzen zuen bitartean, kotxe batek harrapatu zuen... gidariak ez zuen Beñat ikusi, ezta gorriz zegoen semaforoa ere ez! Gidaria kartzelan dago, Andoni du izena.

- Datu hauek, garrantzi handikoak dira, zer gertatu zen zure gainerako lagunekin?

- Haiei, zorionez, ez zitzaien ezer gertatu zelaira heldu baino arinago korrikaz hasi ziren eta Maiderren amamaren portalera sartu ziren...
Aritz eta Aitor, Asier, Mikel eta Beñat, lasaitzen eta gelditzen saiatu ziren, baina ez zuten lortu eta haiek ere zelaitik joan ziren...

-Zergatik itxaron duzu denbora luze hau, istorioa kontatzeko?

- Beldur handia nuelako, hasieran pentsatzen nuen, denborarekin onartu egingo nuela eta gazte normal baten bizitza izango nuela... baina ezinezkoa iruditu zait, ez da pasatu egun bat ere, non hau gogoratu dudana. Oso gogorra izan zen niretzat, oso gogorra da niretzat kontatzea...

-Badakizu, laguntzeko prest gaudela hemen beti, eta horrelako gauzak, ezin direla guretzat gorde , kontatu behar ditugula, laguntza jasotzeko, bai eta puta seme horiek topatzeko!

-Bai hori dena, oso erreza da esatea, baina ez bizitzea... oso gogorra da bortxatu eta ahalduta dagoen pertsona baten bizitza, oso gogorra.

-Nerea, bai badakit, ze gogorra den... niri ere ahaldu ninduten txikitan! Nire ama ahaltzen ninduan... edozer gauzagatik, zuk badakizu zer gogorra den ume bat izatea eta beldurrarekin etxera sartzea, erantzun, badakizu zuk zer gogorra den? Ez, ez dakizu, eta pozten naiz horregatik! Nik bizi nuena, zuk bizi duzuna bezain gogorra da, baina bizitza aurrera jarraitu behar
du, bizitza bakarra daukagu, bizitzak gauza oso gogorrak dakartzala badakigu, baina pozik egon behar dugu edo behintzat saiatu behar dugu poztasuna lortzen!!

-Barkatu iezadazu Gorka, ez nuen espero halako gauzaren bat... ez nuen espero!

-Ez da ezer gertatzen...honekin esan nahi dizudan gauza bakarra da bizitzak aurrera doala, eta ez duela merezi triste bizitzerik!! Zuk, lasai egon,eguna bizi, biharko egunak bere arazoak ekarriko baitituelako! Zure kasua ikertzen hasiko naiz bihartik aurrera, gaur oso berandu da kasua ikertzen hasteko...

-Gorka, eguerdiko 12:30-ak dira...!
- Oraintze bertan esan dizut, eguna bizi behar dugula, biharko egunak, bere arazoak ekarriko dituela!!!

-Arrazoia duzu, eskerrik asko guztiagatik!

-Ez dago zergatik, nire lana da... bazatoz nirekin buelta bat ematera? Ez dut onartzen, ezetza, zure aldetik...

Deskribapena

Apa Soraya!!
Zer moduz? Aurten ere Benidorrera joan zara udan? Ni ez naiz Benidorrera joan, Norbegiako Fiordoetan egon bainaiz. Fiordoak oso politak dira, ikusitako toki guztietatik elurra dago. Mendiak altuak dira eta gainera, oso ikusgarriak. Hotza? Ez dut hainbesteko hotza izan. Ideia bat izan dezazun, Euskal Herrian neguko egun batean jasan zenezakeena, gutxi gorebehera. Baina, noski, desberdintasunak oso argiak dira, hemen uda delako. Batek jakin neguan nolako hotza egiten duen hamen!

Dena primeran zihoan, egunero gauza berriren bat ikusten genuen. Hala eta guztiz, nik beste uda bat espero nuen, nerabe batek espero duena, festa, alaitasuna, mutilak, neskak, katxondeoa ...

Baina, Bartzelonara bueltatzeko bi egun falta zirenean, nire bizitza guztiz aldatu zen... Ni ostatuta nengoen hotelera Finlandiako mutil ikaragarri bat etorri zen.
Arratsalde horretan mutila hurbildu zitzaidan edateko zer nahi nuen galdezka. Harrituta gelditu nintzen. Ez nuen espero...

Mutilak, Heikki zuen izena eta ingelesez hitz egiten zuen. Altua eta guapoa zen . Begi berdeak eta ile horia, noski, Fiordoetakoa izanda,ez baitago beltzaranik bertan!
Ikaragarrizko gorputza zeukan.

Gau horretan nire logelara hitz egitera etorri zen. Hiru orduz egon ginen hizketan. Oso pertsona jatorra iruditu zitzaidan. Jakintsua, bakezalea, tolerantea, eta errespetoduna.

Baina hitz egiten genuen bitartean konturatu nintzen, bere hitzetan tristura agerian zela. Bizitzak ez zuela ondo tratatu iruditzen zitzaidan, zerbait gertatu zitzaion.
Eta, hala izan zen. Bere gurasoek guda batetan hil ziren, orain dela hiru urte.

Bartzelonara bueltan etortzeko eguna etorri zitzaigun . Heikki agurtu eta hegazkina hartu genuen.

Uda horretan pasa dudan guztia ez dut inoiz ahaztuko. Esperientzia asko igaro ditut, eta bizitza beste modu batera ikusten dut.

Hau guztia kontatu ondoren, nire udan, zerbait faltan bota dut, hobeto esanda norbait. Zu, falta izan zaitut.
Ia laster ikusten garen, asko maite zaitut!

Ondo izan Soraya, musu asko.

Hurrengora arte